Không phải Hormuz hay Dầu ở mức 120$: Tại sao lợi suất trái phiếu Nhật Bản mới là mối đe dọa thực sự của thị trường

Trong khi các tiêu đề địa chính trị liên tục khiến các nhà giao dịch lao vào biểu đồ Dầu, lịch sử cho thấy những biến động lớn nhất của thị trường thường bắt đầu khi thanh khoản biến mất, chứ không phải khi dầu thô tăng vọt. 

Lợi suất trái phiếu tăng, đặc biệt là ở Nhật Bản và Thụy Sĩ, đe dọa kích hoạt việc tháo gỡ một trong những giao dịch đòn bẩy lớn nhất trong lịch sử tài chính. Khi chi phí vay tăng lên, theo dõi thị trường trái phiếu toàn cầu có thể quan trọng hơn nhiều đối với các tài sản rủi ro so với việc theo dõi giá Dầu thô.

Nhìn xa hơn Dầu 

Mỗi quả tên lửa được bắn ở Trung Đông và mỗi tiêu đề về Eo biển Hormuz đều khiến các nhà giao dịch đặt ra cùng một câu hỏi: "Liệu dầu có chạm 120$ không? Lạm phát có tăng vọt không?"

Mỗi cuộc khủng hoảng địa chính trị đều tạo ra cùng một câu chuyện: Dầu tăng, lạm phát tăng, các ngân hàng trung ương vẫn diều hâu, và thị trường có xu hướng giảm. Đó là một câu chuyện đơn giản, nhưng lịch sử cho thấy nó thường không phải là yếu tố cuối cùng dẫn dắt những biến động lớn nhất của thị trường. Thị trường thường không vỡ vì Dầu tăng; chúng vỡ khi thanh khoản biến mất. Ngày nay, một trong những nguồn thanh khoản toàn cầu lớn nhất bắt nguồn từ một cơ chế mà nhiều nhà đầu tư bỏ qua: giao dịch carry bằng đồng Yên Nhật (JPY).

Hiểu về giao dịch carry toàn cầu

Để hiểu mối đe dọa này, cần xem giao dịch carry vận hành như thế nào. Trong nhiều thập kỷ, các nhà đầu tư có thể vay tiền gần như miễn phí ở Nhật Bản, nơi Ngân hàng Trung ương Nhật Bản giữ lãi suất gần bằng 0 trong nhiều năm. Các quỹ phòng hộ, quỹ hưu trí và nhà đầu tư toàn cầu vay đồng Yên giá rẻ, chuyển đổi sang đô la, rồi mua các tài sản có lợi suất cao hơn như trái phiếu Kho bạc Mỹ, cổ phiếu Nasdaq, trái phiếu thị trường mới nổi, tín dụng doanh nghiệp và thậm chí cả tiền điện tử.

Khoảng chênh lệch giữa việc vay rẻ và đầu tư với lợi suất cao hơn đã trở thành một trong những giao dịch sinh lời nhất trong tài chính toàn cầu. Đồng Franc Thụy Sĩ (CHF) cũng tương tự đã đóng vai trò là một đồng tiền tài trợ có lợi suất thấp, hoạt động như một trụ cột khác của các giao dịch carry toàn cầu. Cùng nhau, những đồng tiền tài trợ này đã hỗ trợ các tài sản rủi ro trên khắp thế giới.

Mối đe dọa từ việc tháo gỡ đòn bẩy

Cơ chế này chỉ hoạt động khi nguồn vốn tài trợ vẫn rẻ và các đồng tiền vẫn yếu. Khi nguồn vốn rẻ biến mất, giao dịch này có thể nhanh chóng tan rã.

Vào tháng 8 năm 2024, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đã gây bất ngờ cho thị trường khi phát tín hiệu bình thường hóa chính sách nhanh hơn dự kiến. Sự thay đổi đó đã kích hoạt một đợt tháo gỡ mạnh trong các giao dịch carry được tài trợ bằng đồng yên, khiến Nikkei giảm khoảng 12% chỉ trong một phiên, đồng Yên mạnh lên và gây ra một đợt tăng vọt biến động toàn cầu trước khi thị trường ổn định trở lại. 

Sự kiện này cho thấy các vị thế đòn bẩy có thể tan rã nhanh đến mức nào khi giả định về nguồn vốn tài trợ thay đổi: chỉ một ngân hàng trung ương, một bất ngờ chính sách và một đồng tiền tài trợ là đủ để khiến biến động tăng vọt trên khắp các thị trường toàn cầu.

Nền tảng thay đổi của các đồng tiền tài trợ

Trong khi Dầu chắc chắn có thể đẩy lạm phát lên cao hơn, lợi suất trái phiếu cao hơn làm thay đổi phép tính của mọi khoản đầu tư có đòn bẩy. Khi lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản tiếp tục tăng cao hơn, việc vay bằng Yên trở nên đắt đỏ hơn đáng kể.

Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm chuẩn đã chạm mức cao nhất trong 30 năm là 2,90% vào đầu tháng này. Đồng thời, đồng Yên mạnh hơn làm tăng chi phí trả nợ các khoản vay đó. Khi giao dịch carry trade không còn hợp lý về mặt tài chính, nhà đầu tư không chỉ đơn giản là ngừng mở các vị thế mới; họ bắt đầu bán các vị thế hiện có. Đó là lúc thanh khoản biến mất, biến động tăng vọt và các tài sản rủi ro chịu áp lực nghiêm trọng. Không phải giá Dầu gây ra thiệt hại; mà là việc định giá lại đòn bẩy.

Ngân hàng trung ương Nhật Bản không còn cực kỳ ôn hòa nữa. Lãi suất chính sách đang ở mức cao nhất trong nhiều thập kỷ, và các quan chức vẫn tiếp tục tranh luận về tốc độ bình thường hóa chính sách tiền tệ. 

Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản tăng đang tạo áp lực lên các công ty và các nhà hoạch định chính sách, trong khi các cựu quan chức BoJ đã cảnh báo rằng mức tăng lợi suất quá mức cuối cùng có thể buộc phải mua trái phiếu trở lại để ổn định thị trường. Trong khi đó, Ngân hàng Quốc gia Thụy Sĩ cũng đã rời xa các chính sách khẩn cấp, nghĩa là cả hai đồng tiền tài trợ lớn nhất thế giới đều đang trở nên kém nới lỏng hơn.

Các chỉ báo chính dành cho nhà đầu tư

Dù bạn đang giao dịch Vàng, cổ phiếu Mỹ hay tiền điện tử, việc theo dõi lợi suất trái phiếu Nhật Bản sẽ cung cấp nhiều thông tin hơn về thanh khoản toàn cầu so với một tiêu đề khác về Trung Đông. Cụ thể, nhà đầu tư nên theo dõi sát:

• Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm
• Các cuộc họp chính sách và định hướng của Ngân hàng trung ương Nhật Bản
• Diễn biến giá USD/JPY, đặc biệt quanh các mức nhạy cảm với can thiệp
• Tín hiệu chính sách từ Ngân hàng Quốc gia Thụy Sĩ
• Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ, vốn thường biến động cùng với điều kiện tài trợ toàn cầu

Các chỉ báo này đóng vai trò như một hệ thống cảnh báo sớm về việc các giao dịch carry trade đang mở rộng hay bắt đầu tháo gỡ.

Chất xúc tác thực sự cho động thái tiếp theo của thị trường

Dầu chiếm lĩnh các tiêu đề vì nó dễ thấy, trong khi lợi suất trái phiếu thường bị bỏ qua. Tuy nhiên, lịch sử cho thấy thị trường hiếm khi sụp đổ vì mọi người đang nhìn nhầm biểu đồ; chúng sụp đổ vì họ đã bỏ qua biểu đồ đúng.

Động thái lớn tiếp theo trên thị trường toàn cầu có thể sẽ không bắt đầu từ một mỏ Dầu. Khả năng cao hơn nhiều là nó sẽ bắt đầu từ thị trường trái phiếu toàn cầu, đặc biệt là ở Nhật Bản. Nếu giao dịch carry trade lớn nhất thế giới lại bắt đầu tháo gỡ, mọi nhà giao dịch sẽ đột nhiên quan tâm đến lợi suất.

(Bài viết này được tạo ra với sự hỗ trợ của một công cụ Trí tuệ Nhân tạo và đã được biên tập viên rà soát. Tìm hiểu thêm.)