Tại sao đồng Rupiah Indonesia đột ngột phát ra các dấu hiệu cảnh báo cho thị trường toàn cầu

Đồng Rupiah của Indonesia đang trượt sâu hơn vào lãnh thổ chưa được khảo sát. Vấn đề ở đây không chỉ là đồng Rupiah, mà còn là những dấu hiệu ngày càng tăng cho thấy áp lực thị trường đang vượt qua các biện pháp chính sách, gợi lại những ký ức đau thương đối với nhiều đồng tiền mới nổi ở châu Á. 

Sau khi giảm xuống mức thấp kỷ lục mới so với đồng Đô la Mỹ, áp lực lên đồng tiền của Indonesia lại tăng mạnh trong tuần này ngay cả khi Ngân hàng Indonesia bất ngờ tăng lãi suất 50 điểm cơ bản nhằm cố gắng ổn định thị trường và làm chậm dòng vốn chảy ra.

Trong những hoàn cảnh bình thường, một động thái quyết liệt như vậy có thể đủ để làm dịu nhà đầu tư.

Lần này, thị trường hầu như không phản ứng. Và đó có thể là tín hiệu quan trọng nhất.

Bởi vì sự yếu kém của đồng Rupiah không còn chỉ là câu chuyện của Indonesia. Nó ngày càng trở thành một phần của một câu chuyện vĩ mô toàn cầu lớn hơn nhiều, được thúc đẩy bởi lợi suất trái phiếu tăng vọt, sức mạnh bền bỉ của đồng Đô la Mỹ, căng thẳng địa chính trị và những lo ngại ngày càng tăng rằng kỷ nguyên tiền rẻ cuối cùng cũng đang kết thúc.

Vấn đề đồng Đô la mạnh đã trở lại

Tiền tệ các thị trường mới nổi thường gặp khó khăn khi ba điều xảy ra đồng thời:

• Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ tăng,
• đồng Đô la Mỹ mạnh lên,
• khẩu vị rủi ro toàn cầu suy giảm.

Hiện tại, cả ba điều này đang xảy ra cùng lúc.

Lợi suất trái phiếu Mỹ đã tăng mạnh trong vài tuần gần đây khi các nhà đầu tư đánh giá lại thời gian Cục Dự trữ Liên bang có thể cần giữ lãi suất ở mức cao. Đồng thời, căng thẳng địa chính trị ở Trung Đông đã hỗ trợ nhu cầu trú ẩn an toàn cho đồng Đô la trong khi giữ cho giá năng lượng biến động.

Sự kết hợp này gây khó chịu cho nhiều thị trường mới nổi.

Nhưng Indonesia đặc biệt nhạy cảm vì quốc gia này phụ thuộc nhiều vào dòng vốn nước ngoài để giúp tài trợ cho nền kinh tế và thị trường trái phiếu của mình. Đồng Đô la mạnh hơn và lợi suất Mỹ cao hơn làm cho tài sản Indonesia tương đối kém hấp dẫn hơn trong khi tăng áp lực lên đồng Rupiah.

Khi dòng vốn bắt đầu chảy trở lại các tài sản an toàn của Mỹ, các đồng tiền thị trường mới nổi thường là những nạn nhân đầu tiên.

Ngân hàng Indonesia đang cố gắng bảo vệ niềm tin

Quyết định tăng lãi suất 50 điểm cơ bản của Ngân hàng Indonesia cho thấy các nhà hoạch định chính sách đang rất nghiêm túc với tình hình.

Động thái này nhằm:

• hỗ trợ đồng Rupiah,
• hạn chế lạm phát nhập khẩu,
• khôi phục niềm tin nhà đầu tư,
• làm chậm dòng vốn chảy ra.

Nhưng các đợt tăng lãi suất quyết liệt cũng đi kèm với những rủi ro riêng.

Chi phí vay cao hơn có thể ảnh hưởng đến tăng trưởng trong nước, gây áp lực lên người tiêu dùng và làm phức tạp hoạt động đầu tư trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đã trở nên mong manh hơn.

Điều đó khiến các nhà hoạch định chính sách phải đi trên một đường dây rất khó khăn: tăng lãi suất quá chậm thì đồng tiền có nguy cơ giảm sâu hơn, tăng quá mạnh thì nền kinh tế trong nước có thể bắt đầu suy yếu nhanh hơn.

Đồng Rupiah đang trở thành thước đo căng thẳng thanh khoản toàn cầu

Điều làm cho động thái hiện tại đặc biệt thú vị là đồng Rupiah ngày càng giống như một thước đo cho điều gì đó lớn hơn nhiều so với chính Indonesia.

Thị trường bắt đầu định giá một thế giới nơi:

• chi phí vay toàn cầu duy trì ở mức cao trong thời gian dài hơn,
• các ngân hàng trung ương có ít không gian hơn để hỗ trợ tăng trưởng,
• thâm hụt tài khóa tiếp tục mở rộng,
• rủi ro địa chính trị giữ cho áp lực lạm phát còn tồn tại.

Môi trường đó có xu hướng làm lộ ra các điểm yếu trên các thị trường mới nổi rất nhanh chóng.

Và các nhà đầu tư hiểu rõ câu chuyện này.

Những giai đoạn đồng Đô la Mỹ mạnh liên tục và lợi suất Mỹ tăng đã tạo ra áp lực lên các đồng tiền thị trường mới nổi, đặc biệt là ở các nền kinh tế phụ thuộc vào dòng vốn đầu tư nước ngoài.

Đó là một trong những lý do tại sao ký ức về các cuộc khủng hoảng tiền tệ châu Á trong quá khứ không thể không tái hiện mỗi khi các đồng tiền như Rupiah chịu áp lực nặng nề.

Nhật Bản cũng có thể đang góp phần tạo áp lực

Một động lực quan trọng khác có thể đang âm thầm hình thành trong nền.

Thị trường trái phiếu Nhật Bản đã chứng kiến sự tăng mạnh lợi suất, với lợi suất Trái phiếu Chính phủ Nhật Bản leo lên mức cao nhất trong nhiều thập kỷ. Điều đó làm tăng khả năng các nhà đầu tư Nhật Bản có thể dần dần chuyển vốn trở về trong nước sau nhiều năm đầu tư ra nước ngoài để tìm kiếm lợi suất cao hơn.

Nếu quá trình đó tăng tốc, các tài sản thị trường mới nổi có thể đối mặt với một luồng gió ngược khác.

Trong nhiều năm, thanh khoản toàn cầu dồi dào đã giúp hỗ trợ các giao dịch thị trường mới nổi có lợi suất cao hơn ở châu Á.

Nếu dòng tiền Nhật Bản bắt đầu rút lui trong khi lợi suất Mỹ vẫn duy trì ở mức cao, môi trường cho các đồng tiền như Rupiah sẽ trở nên thậm chí còn thách thức hơn.

Đây là câu chuyện không chỉ của Indonesia

Vấn đề sâu xa hơn là thị trường có thể đang bước vào một chế độ tài chính rất khác so với những gì các nhà đầu tư đã quen trong thập kỷ qua.

Trong nhiều năm, thanh khoản toàn cầu rẻ đã che giấu nhiều điểm yếu trên thị trường. Giờ đây, lợi suất cao hơn, chi phí tài trợ mạnh hơn và sự bất ổn địa chính trị đang bắt đầu phơi bày chúng một lần nữa.

Đồng Rupiah của Indonesia có thể chỉ đơn giản là một trong những dấu hiệu cảnh báo đầu tiên.

Nếu áp lực lên các đồng tiền thị trường mới nổi tiếp tục gia tăng bất chấp các hành động quyết liệt của ngân hàng trung ương, các nhà đầu tư có thể sớm bắt đầu đặt ra một câu hỏi khó chịu hơn nhiều:

Điều gì sẽ xảy ra nếu thế giới không còn tràn ngập tiền rẻ?