Vòng xoáy nợ nần: Các khoản thanh toán vay mua ô tô chạm mức cao kỷ lục

Các khoản thanh toán vay mua ô tô tại Mỹ vừa chạm mức cao kỷ lục: 787$ mỗi tháng.

Cộng thêm nợ thẻ tín dụng ở mức cao kỷ lục cùng tình trạng lạm phát giá cả không ngừng gia tăng, chẳng trách người tiêu dùng Mỹ lại cảm thấy căng thẳng đến vậy!

Giá xe tăng vọt (hệ quả của lạm phát!) kết hợp với lãi suất cao hơn đang đẩy chi phí sở hữu ô tô lên mức ngày càng đắt đỏ.

Theo Kelley Blue Book, giá trung bình của một chiếc ô tô mới đã vượt mốc 50.000$ – tăng khoảng 30% chỉ trong vòng sáu năm.

Trong khi đó, lãi suất hàng năm (APR) trung bình cho các khoản vay mua ô tô mới đang dao động quanh mức 7%.

Đây chính là nguyên nhân khiến các khoản thanh toán mua xe tăng vọt. Trong quý 3, có tới 21,2% người mua xe mới – một con số kỷ lục – phải trả từ 1.000$ trở lên mỗi tháng.

Chưa dừng lại ở đó, thời hạn trả nợ của các khoản vay này cũng ngày càng kéo dài.

Theo Edmunds, hơn một phần tư số khoản vay mua xe mới có thời hạn từ 84 tháng trở lên. Con số này tăng so với mức 23,9% trong quý 2 và 21,8% của cùng kỳ năm ngoái.

Thời hạn vay mua ô tô trung bình hiện nay là khoảng 67,9 tháng – tương đương với 5,7 năm.

Thị trường xe đã qua sử dụng cũng chẳng khả quan hơn. Người mua xe cũ trung bình vay 30.703$ với mức lãi suất hàng năm (APR) là 10,6%.

Helen Colby, giảng viên tại Trường Kinh doanh Tepper thuộc Đại học Carnegie Mellon, chia sẻ với tạp chí Fortune rằng những khoản vay mua ô tô khổng lồ này đang gây áp lực lớn lên ngân sách các hộ gia đình.

• “Đối với những người vốn đã có ngân sách eo hẹp, việc vay nợ trong thời gian dài như vậy đồng nghĩa với việc họ phải cam kết chi tiêu nhiều hơn trong suốt năm, sáu, thậm chí bảy năm. Điều này làm giảm ngân sách dành cho các nhu cầu khác như đi nghỉ dưỡng, tiết kiệm, hay thậm chí là những nhu cầu thiết yếu như thực phẩm và quần áo.”

Liệu đã đến giới hạn chịu đựng?

Sẽ đến lúc người tiêu dùng chạm ngưỡng giới hạn chịu đựng. Và có lẽ chúng ta đang tiến rất gần đến thời điểm đó.

Những người vay thuộc nhóm tín dụng dưới chuẩn hiện đã bắt đầu cảm nhận rõ áp lực này. Hơn 30% các khoản vay mua ô tô dành cho đối tượng có điểm tín dụng thấp được cấp trong nửa đầu năm 2026 sẽ chưa thể thanh toán dứt điểm cho đến khi chiếc xe đạt 12 năm tuổi. Con số này đã tăng mạnh so với mức chỉ 7% vào năm 2019.

Trong khi đó, cứ 5 người Mỹ thì có 1 người đang chậm thanh toán ít nhất một khoản vay mua ô tô. Đây là mức cao nhất kể từ năm 2010 – thời điểm đỉnh điểm của cuộc Đại suy thoái.

Đây chính là lý do một tiêu đề trên Reuters đã nhận định: “Thị trường vay mua ô tô trị giá 1,7 nghìn tỷ USD đang tiến tới bờ vực sụp đổ”.

Khoản nợ khổng lồ này không chỉ kéo lùi nền kinh tế (khi người dân phải chi 700$ mỗi tháng cho khoản vay mua xe, họ sẽ còn ít tiền hơn để chi tiêu cho các nhu cầu khác), mà còn tạo ra rủi ro hệ thống.

Các khoản vay mua ô tô thường được gộp lại thành các loại chứng khoán được bảo đảm bằng tài sản (ABS). Điều này cho phép các nhà quản lý tài sản, quỹ hưu trí và công ty bảo hiểm đầu tư vào các khoản nợ này.

Trên thực tế, các bên cho vay gom hàng nghìn khoản vay mua ô tô lại rồi bán cho các nhà đầu tư dưới dạng chứng khoán, với nguồn thu dựa trên các khoản thanh toán từ người vay.

Nếu điều này nghe có vẻ giống với các khoản vay thế chấp dưới chuẩn vào đầu những năm 2000, thì quả thực là như vậy…

Theo Fitch Ratings, tỷ lệ các khoản vay dưới chuẩn nằm trong danh mục ABS bị quá hạn từ 60 ngày trở lên đã tăng lên mức kỷ lục, vượt quá 6%. Theo S&P Global, đây là một thị trường “khổng lồ” với 127 tỷ USD chứng khoán hóa được phát hành trong năm 2025.

Điều gì sẽ xảy ra nếu thị trường vay mua ô tô dưới chuẩn sụp đổ giống như thị trường nhà đất vào năm 2008?

Hai tình huống này chắc chắn có những điểm tương đồng: các bên cho vay đã cấp tín dụng cho những người vay có rủi ro cao hơn, gộp các khoản vay đó thành chứng khoán rồi bán lại cho các nhà đầu tư. Tuy nhiên, quy mô nhỏ hơn nhiều của thị trường vay mua ô tô dưới chuẩn giúp giảm bớt rủi ro hệ thống. Tổng nợ vay mua ô tô tại Mỹ đạt khoảng 1,71 nghìn tỷ USD vào tháng 6 năm 2026, so với 13,1 nghìn tỷ USD nợ thế chấp nhà ở; hơn nữa, các khoản vay dưới chuẩn chỉ chiếm một phần trong thị trường ô tô vốn đã nhỏ hơn nhiều đó. Mặc dù một cuộc khủng hoảng trong lĩnh vực cho vay mua ô tô dưới chuẩn ít có khả năng lan rộng thành một cuộc khủng hoảng tài chính quy mô lớn như sự sụp đổ của thị trường thế chấp dưới chuẩn năm 2008, nhưng nó vẫn có thể gây ra sự hỗn loạn trong hệ thống tài chính.

Đây chỉ là một phần nhỏ trong "hố đen nợ nần" khổng lồ đang bao trùm nền kinh tế. Không chỉ người tiêu dùng đang phải oằn mình dưới gánh nặng nợ nần kỷ lục, mà chính phủ Hoa Kỳ cũng đang chìm trong khoản nợ hơn 40 nghìn tỷ USD, với mức thâm hụt ngân sách lớn thứ ba trong lịch sử. Trong khi đó, các tập đoàn doanh nghiệp cũng đang vay nợ đến mức tối đa, dẫn đến làn sóng phá sản doanh nghiệp gia tăng mạnh mẽ.

Hãy ghi nhớ điều này vào lần tới khi bạn nghe một bình luận viên tài chính bàn luận về việc Cục Dự trữ Liên bang (Fed) tăng lãi suất để chống lạm phát. Mọi chuyện không hề đơn giản như vậy. Việc tăng lãi suất sẽ chỉ đẩy chi phí vay mượn lên cao hơn nữa.

Người dân Mỹ không thể gánh nổi điều đó.